Ελεύθερες ρίζες και οξειδωτικό στρες – τι πραγματικά συμβαίνει στο σώμα σου

Ο πρωταρχικός βιολογικός σκοπός της γλυκόζης, όταν εισέλθει σε ένα  κύτταρο, είναι να μετατραπεί σε ενέργεια. Οι καταλύτες που είναι υπεύθυνοι γι’ αυτό είναι κάτι κυτταρικά οργανίδια που ονομάζονται μιτοχόνδρια. Χρησιμοποιώντας γλυκόζη (και οξυγόνο από τον αέρα που αναπνέουμε), δημιουργούν την χημική εκδοχή της ηλεκτρικής ενέργειας για να δώσουν σε κάθε κύτταρο τη δύναμη να κάνει ό,τι χρειάζεται. Καθώς η γλυκόζη πλημμυρίζει τα κύτταρα μας, πηγαίνει κατευθείαν στα μιτοχόνδρια για να υποβληθεί σε μετασχηματισμό.

Τα κύτταρα μας λειτουργούν ομαλά όταν η ποσότητα ενέργειας που παρέχεται ταιριάζει με την ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για να λειτουργήσουν.

Τα μιτοχόνδρια μπορούν να κάψουν μόνον όση χρειάζεται το κύτταρο για ενέργεια, όχι περισσότερη. Όταν έχουμε αιχμή, παραδίδουμε γλυκόζη στα κύτταρά μας πολύ γρήγορα. Η ταχύτητα με την οποία παραδίδεται είναι το ζήτημα. Πάρα πολύ μεμιάς και τα προβλήματα συσσωρεύονται.

Όταν τα μιτοχόνδριά μας πνίγονται σε περιττή γλυκόζη, απελευθερώνονται μικροσκοπικά μόρια με μεγάλες συνέπειες: οι ελεύθερες ρίζες. Όταν εμφανίζονται ελεύθερες ρίζες εξαιτίας μιας αιχμής, πυροδοτούν μια επικίνδυνη αλυσιδωτή αντίδραση.

Οι ελεύθερες ρίζες είναι πολύ σημαντικό θέμα, επειδή ό,τι αγγίζουν, το καταστρέφουν. Σπάνε και τροποποιούν τυχαία τον γενετικό μας κώδικα (το DNA μας), δημιουργώντας μεταλλάξεις που ενεργοποιούν βλαβερά γονίδια και μπορούν να οδηγήσουν σε εμφάνιση καρκίνου. Ανοίγουν τρύπες στις μεμβράνες των κυττάρων μας, μετατρέποντας ένα φυσιολογικό λειτουργικό κύτταρο σε δυσλειτουργικό.

Υπό κανονικές συνθήκες, ζούμε με μια μέτρια ποσότητα ελεύθερων ριζών και μπορούμε να τις διαχειριστούμε – αλλά με επαναλαμβανόμενες αιχμές, η ποσότητα που παράγεται γίνεται μη διαχειρίσιμη. Όταν υπάρχουν πάρα πολλές ελεύθερες ρίζες που πρέπει να εξουδετερωθούν, το σώμα μας λέγεται ότι βρίσκεται σε κατάσταση οξειδωτικού στρες.

Το οξειδωτικό στρες είναι ένας παράγοντας καρδιοπάθειας, διαβήτη τύπου 2 και γενικής γήρανσης. Και η φρουκτόζη (ζάχαρη, μέλι, φρούτα) αυξάνει το οξειδωτικό στρες ακόμα περισσότερο απ’ όσο το αυξάνει η γλυκόζη μόνη της. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι γλυκές τροφές (οι οποίες περιέχουν φρουκτόζη) είναι χειρότερες από τις αμυλούχες (οι οποίες δεν περιέχουν – πατάτα, ζυμαρικά, ψωμί, ρύζι, όσπρια). Το υπερβολικό λίπος μπορεί επίσης να αυξήσει το οξειδωτικό στρες.

Με το πέρασμα των δεκαετιών τα κύτταρα καταστρέφονται. Επειδή έχουν «σκάσει» από το πολύ φαγητό, είναι υπερπλήρη και καταβεβλημένα, τα μιτοχόνδριά μας δεν μπορούν να μετατρέψουν αποτελεσματικά τη γλυκόζη σε ενέργεια. Τα κύτταρα λιμοκτονούν, γεγονός που οδηγεί σε δυσλειτουργία των οργάνων. Το νιώθουμε σαν άνθρωποι: παρόλο που τρεφόμαστε με το φαγητό, υποφέρουμε από εξάντληση, δυσκολευόμαστε να σηκωθούμε το πρωί και δεν έχουμε ενέργεια καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Είμαστε κουρασμένοι.

Αυτό το αίσθημα ενισχύεται από μια δεύτερη διαδικασία που ενεργοποιείται όταν βιώνουμε μια αιχμή γλυκόζης.